Pomocny w tym okazuje się Traktat Lizboński. Po raz pierwszy jasno zostało w nim określone, że wszystkie zadania, jakie stoją przed Europą, są zadaniami wspólnymi: instytucji europejskich, państw członkowskich, regionów i społeczności lokalnych. Po raz pierwszy zatem została rozszerzona zasada subsydiarności. Nie dotyczy już tylko podziału pracy między instytucje unijne i rządy, lecz obejmuje wszystkie cztery poziomy funkcjonowania Unii. We współdziałaniu wszystkich szczebli trzeba widzieć szansę i konieczność podejmowania spraw, które można najlepiej rozwiązać na każdym z nich, według kompetencji i racjonalności.

Zaangażowania poziomu regionalnego i lokalnego wymaga zresztą charakter wielu wyzwań stojących przed Europą. Jeżeli mamy myśleć o poprawie efektywności energetycznej, to większość inwestycji (według różnych szacunków między 50 a 70 proc.) musimy zrobić na tych dwóch najniższych poziomach. Podobnie jest ze zmniejszaniem emisji CO2 - ta walka będzie wygrana lub przegrana głównie na poziomie miast.

To nie jest nic nowego. W ciągu ostatnich 10-12 latach w państwach członkowskich UE mają miejsce przemiany polityczne, polegające na przekazywaniu coraz więcej kompetencji "w dół". Potwierdza to statystyka inwestycji publicznych, gdyż w tym okresie rósł systematycznie udział szczebli lokalnych w realizowanych inwestycjach, kosztem szczebla centralnego. Jak dowodzi praktyka, tam środki są po prostu bardziej efektywnie wykorzystane.

Przemiany dokonujące się w Europie zmierzają w stronę uruchomienia wszystkich jej szczebli funkcjonowania. Przez to Europa staje się jakby większa, bowiem jest już nie tylko wspólnotą rządów i instytucji europejskich, lecz także regionów, miast, uniwersytetów i obywateli.

Dlatego sądzę, że wyraziściej widać też naturalny związek polityki regionalnej ze strategią Europa 2020, przyjętą na początku marca przez Komisję Europejską, a nad którą będziemy dyskutować do końca czerwca. Jeszcze niedawno pojawiały się pomysły zredukowania roli tej pierwszej na rzecz polityk sektorowych, co stoi w oczywistej sprzeczności zarówno z logiką procesu decentralizacji, jak i z logiką procesów ekonomicznych. Żywię głęboką nadzieję na zrozumienie w toku dalszej debaty, że polityka spójności musi być trzonem realizacji strategii 2020. Leży to także w interesie Polski i innych krajów naszego regionu. O ile Europa ma dużo do zrobienia, to one mają jeszcze więcej, ze względu na niższy poziom rozwoju.