Unia Europejska znalazła się w gospodarczym i politycznym kryzysie. Jakie są drogi wyjścia z niego?

- Sama strefa euro i waluta euro są w niezłym stanie, zapewne w lepszym niż amerykański dolar. Kryzys strefy euro jest w rzeczywistości kryzysem finansowym kilku krajów. Niezależnie od tego, stabilizacja finansowa tych kilku krajów jest podstawowym warunkiem powrotu na ścieżkę szybkiego wzrostu. Dlatego państwa UE stworzyły Europejski Mechanizm Stabilizacyjny (EMS). Pozwala on rozdysponować 750 mld euro na zasilenie krajów strefy euro potrzebujących wsparcia. Ten mechanizm ma działać przez kolejne dziesięciolecia. Bardzo wiele zrobiliśmy, także w Parlamencie Europejskim, aby wzmacniać wspólnotę walutową poprzez tworzenie wspólnoty gospodarczej.

Czego chce Parlament dla usprawnienia europejskiej gospodarki?

- Opowiadamy się za silniejszymi mechanizmami kontroli, czy dany kraj nie przekracza uzgodnionych progów deficytu i długu. Musi być lepszy mechanizm ostrzegania i muszą być sankcje na tyle trudne do uniknięcia, aby zniechęcały do rozrzutnego gospodarowania pieniędzmi z budżetu. Musimy respektować wysokie standardy i reguły postępowania w finansach publicznych.

Kryzys jest globalny, dlatego dobrze, że nie tylko Unia podejmuje takie działania. W lutym państwa grupy G20 po raz pierwszy ustaliły kryteria, dzięki którym łatwiej będzie typować potencjalne zagrożenia dla rozwoju gospodarczego świata. Tak zwany wskaźnik stabilności uwzględnia m.in. wielkość długu i deficytu publicznego oraz wysokość oszczędności prywatnych. Uwzględnia także czynniki zewnętrzne. Wskaźnik ten będzie pokazywać, czy dane państwo może się rozwijać bez obawy załamania finansów publicznych. To w przyszłości. Ale już teraz solidarne przezwyciężanie kryzysu wymaga od wszystkich odpowiedzialności. Mówiłem to podczas mojej zeszłorocznej wizyty oficjalnej w Grecji, gdy kraj ten podejmował trudne decyzje: nie ma solidarności bez odpowiedzialności.

My kiedyś w Polsce skandowaliśmy: nie ma wolności bez Solidarności.

- Wolność i solidarność bez odpowiedzialność to tylko puste hasła. Rozumiem stanowisko kanclerz Merkel, że jeśli mamy solidarnie pomagać państwom, które mają problemy finansowe i chcemy mieć poparcie społeczeństwa dla takich działań, to kraje, którym pomagamy, muszą wykazywać maksimum odpowiedzialności, jak mówiłem w Berlinie. Pieniądze nie mogą być marnowane. Ale z drugiej strony, nie można też mówić o ratowaniu i solidarności z krajami zagrożonymi, udzielając im pożyczek o zbyt wysokim oprocentowaniu. A tak się zdarza.

Dla mnie bardzo ważna jest jeszcze jedna konsekwencja kryzysu: rozlewanie się na kolejne dziedziny funkcjonowania państwa i na całą Unię Europejską. Musimy bardzo uważać, aby nie zepsuć w ten sposób całego mechanizmu napędzającego UE.

Widzi pan jakieś inne zagrożenia w Europie niż kryzys gospodarczy?

- Tak. Konsekwencją kryzysu może być egoizm narodowy i populizm. Jeżeli w kolejnych krajach zaczną być wynoszeni na fali kryzysu nieodpowiedzialni politycy, to nagle możemy się obudzić w zupełnie innej Unii. Ale wtedy już będzie trudno cofnąć wskazówki zegara.