W ostatnich dniach znowu ujawniono liczne afery zarówno w firmach państwowych, jak i publicznych. W pierwszym półroczu 2008 r. inspektorzy urzędów skarbowych w ponad 5 tys. kontroli ujawnili nieprawidłowości w firmach na prawie 600 mln zł (nasz materiał: Ujawnili oszustwa na prawie 600 mln zł). Co należałoby zrobić, by przedsiębiorcy przestali oszukiwać państwo?

- Jak widać, oszukiwanie państwa jest opłacalne. Jeśli państwo chciałoby leczyć przyczynę problemu, to powinno spowodować, że oszustwa podatkowe stałyby się nieopłacalne. Jak to zrobić? Należałoby znieść podatki, których podstawę wylicza się w skomplikowany i niejednoznaczny sposób. Mam tu na myśli przede wszystkim różne rodzaje podatków dochodowych (PIT, CIT). Nie istnieje przecież precyzyjna definicja dochodu, a nawet gdyby istniała, to podatek od dochodu zawsze będzie wywoływał pokusę manipulacji, produkowania fałszywych faktur kosztowych, sprzedaży niefakturowanej itd.

Jednocześnie istnienie podatku dochodowego to nieustanna pokusa dla organów państwa, żeby inwigilować podatników, wtrącać się do zawieranych między nimi kontraktów i brać łapówki za przymykanie oka, za przychylną interpretację, za zwolnienie czy umorzenie. Tych komplikacji nie wywoływałby np. podatek obrotowy (od firm) i pogłówny (od osób prywatnych).

Ponadto należałoby radykalnie obniżyć podatki do takiego poziomu, żeby oszukiwanie stało się nieopłacalne w porównaniu z ryzykiem poniesienia kary.

Oczywiście, w obecnych uwarunkowaniach (prawo unijne, tyrania status quo) wprowadzenie takich zmian wymagałoby nadludzkiej woli przywódców, no i cięcia wydatków budżetowych. Jednak z pewnością wszystkim by się to opłaciło. Nawet urzędnicy skarbowi, których trzeba by zwolnić wskutek radykalnego uproszczenia procedur i wyeliminowania konieczności licznych kontroli, cieszyliby się z wyższych zarobków uzyskiwanych w produktywnych branżach za wykonywanie ciekawszej pracy. A liczba miejsc pracy w prywatnych firmach gwałtownie by wzrosła po wprowadzeniu takich zmian w systemie podatkowym.

Potencjalnym producentom i usługodawcom, którym teraz nie opłaca się podejmować działalności ze względu na zbyt duże koszty administracyjne, zaczęłaby się opłacać działalność gospodarcza w najrozmaitszych branżach. Proszę zauważyć, jak trudno jest dziś znaleźć solidnego wykonawcę małych zleceń. Przyczyną jest właśnie obciążenie podatkowo-biurokratyczne, które uderza przede wszystkim w małe firmy.