Jednostka ujmuje składnik aktywów lub zobowiązanie finansowe w swoim bilansie wtedy i tylko wtedy, gdy staje się stroną umowy tego instrumentu. Jednostka w dniu ujęcia instrumentu kwalifikuje go do jednej z czterech kategorii.

Standaryzowaną transakcję kupna/sprzedaży składnika aktywów finansowych ujmuje się lub wyłącza z bilansu na dzień zawarcia transakcji, albo na dzień rozliczenia transakcji, stosownie do przyjętej zasady rachunkowości. Użyta metoda jest stosowana konsekwentnie do tej samej kategorii aktywów finansowych. W tym celu, aktywa przeznaczone do obrotu uznaje się za oddzielną kategorię od aktywów wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy.

Kontrakt, który wymaga lub dopuszcza rozliczenie netto zmiany wartości kontraktu nie stanowi standaryzowanej transakcji. Natomiast dla takiego kontraktu, w okresie pomiędzy datą zawarcia transakcji a data jej rozliczenia, stosuje się zasady rachunkowości przyjęte dla instrumentów pochodnych.

Dniem zawarcia transakcji jest dzień, w którym jednostka zobowiązuje się do zakupu lub sprzedaży składnika aktywów. Dniem rozliczenia jest dzień, w którym składnik aktywów jest dostarczony jednostce lub dostarczony przez jednostkę.

Zagadnienie momentu ujęcia transakcji obrazuje schemat (zobacz schemat - kliknij tu).

W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w wartości godziwej powiększonej, w przypadku składnika aktywów lub zobowiązania finansowego niekwalifikowanych jako wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego.

Jeśli jednostka przyjęła zasadę ujmowania na dzień rozliczenia transakcji składnika aktywów wycenianego w następnych okresach według kosztu lub zamortyzowanego kosztu, to składnik ten jest początkowo ujmowany w wartości godziwej ustalonej na dzień zawarcia transakcji.

Kwalifikacja instrumentów finansowych ma podstawowe znaczenie dla zastosowania odpowiedniej zasady wyceny w terminie późniejszym, ponieważ zasady wyceny na kolejny późniejszy termin przypisane są na wprost do czterech kategorii instrumentów finansowych.

Po początkowym ujęciu, jednostka wycenia aktywa finansowe, w tym instrumenty pochodne będące aktywami, w wartości godziwej, nie dokonując pomniejszenia o koszty transakcji, jakie mogą być poniesione przy sprzedaży lub innym sposobie wyzbycia się aktywów.