Panie prezydencie, projekt ustawy o samorządach - która jest właśnie w trakcie konsultacji - jest efektem "Białej księgi", czyli postulatów samorządowców. Na co zatem przede wszystkim samorządowcy zwracali uwagę?

Bronisław Komorowski: Organizacje samorządowe zwracały uwagę na kilka podstawowych problemów, jakie się uwidoczniły w ostatnich latach. Jednym z nich jest konieczność zwiększenia udziału obywateli w życiu publicznym, aby wzmocnić związek społeczności lokalnych z wybranymi władzami. Tylko tą drogą można budować zaufanie społeczne, które musi stanowić podstawę państwa demokratycznego. A tego zaufania ciągle nam w Polsce za mało.

Druga sprawa to wzmocnienie partnerstwa i współpracy pomiędzy rożnymi jednostkami samorządu, i to w układzie pionowym, między gminami, powiatami i województwami, jak i w sensie terytorialnym, pomiędzy jednostkami sąsiadującymi. Istniejące regulacje prawne nie stworzyły potrzebnych instrumentów, a często tworzyły bariery. A do tego nasz polski indywidualizm i niedostateczne umiejętności współpracy też nie sprzyjały współdzialaniu.

Zwracano też uwagę na konieczność uporządkowania relacji pomiędzy organami stanowiącymi a wykonawczymi jednostek samorządowych, bo pewne niejasności prawne stwarzały podstawy do zbędnych konfliktów.

Ale przede wszystkim domagano się przywrócenia znaczenia klauzul generalnych zawartych w konstytucji i stanowiących podstawę samorządności. Chodzi o swobodę podejmowania przez jednostki samorządowe wszelkich działań na rzecz realizacji interesów swych mieszkańców, które nie są zakazane przez prawo i niezastrzeżone dla innych instytucji. Niestety to konstytucyjne prawo było negowane przez wiele organów nadzorujących legalność działań samorządowych, podważających w ten sposób istotę samorządności.

Jak będą przebiegały konsultacje społeczne dotyczące pana projektu?

Dyskusje publiczne nad rozwojem samorządności trwają od kilku lat. Przedstawione mi propozycje organizacji samorządowych są ich wynikiem. Ale również dyskusje te przebiegały i w innych gronach. Wystarczy wspomnieć konferencję na temat barier samorządności, zorganizowaną praz Senat z udziałem Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej na jesieni ubiegłego roku, czy analizy Regionalnych Izb Obrachunkowych.