Co należałoby zrobić, by kryzys finansowy nie rozszerzał się w Europie?

- Kryzys jest niestety nieunikniony - można by się zastanowić, jak należy w przyszłości takim kryzysom zapobiegać, oraz jak zapewnić możliwie najszybsze i najmniej bolesne wyjście z aktualnego kryzysu.

Najpierw jednak musimy odpowiedzieć na pytanie, skąd kryzys się w ogóle wziął. A wziął się przede wszystkim z dwóch rzeczy: nieodpowiedzialnej polityki monetarnej, nakręconej przez Alana Greenspana, gdy obniżył stopy procentowe, oraz ze złego systemu bankowego zbudowanego niczym piramida finansowa na pustym pieniądzu tworzonym przez państwo. Te dwie instytucje stworzyły mieszankę wybuchową, a wraz z nią lata sztucznego boomu, w trakcie którego wyemitowano na całym świecie wiele papierów i obietnic, które okazały się zupełnie bez pokrycia.

Teraz w księgach instytucji finansowych jest pełno tego typu śmieci. Najlepsze wyjście z możliwych to sprawić, żeby te śmieci wylądowały tam, gdzie ich miejsce - poza rynkiem kapitałowym, a zatem pozwolić mechanizmowi rynkowemu, za pomocą bankructw, usunąć błędne inwestycje.

To, co w tej chwili robi rząd amerykański, a w ślad za nim podążają rządy europejskie, polega nie na czyszczeniu śmieci, lecz wspieraniu błędnych inwestycji i wystawianiu rachunku podatnikowi. A wbrew temu, co mówią zwolennicy interwencji państwa, władze nie są w stanie zlikwidować strat. Mogą tylko je redystrybuować. I właśnie to robią, a przed kosztami tego typu działań nie da się po prostu uciec.

Jeśli chodzi natomiast o unikanie takich kryzysów w przyszłości, to należałoby zrezygnować z państwowego pieniądza i regulowanego systemu bankowego, czyli powrócić do standardu kruszcowego i wolnej bankowości. Wszystkie kroki, które w tej chwili podejmują rządy, gospodarki nie ratują, wręcz pogarszają jej stan, a na dodatek gwarantują nadejście większych kłopotów w przyszłości.

Prezydent Francji Nicolas Sarkozy, premier Donald Tusk czy przewodniczący Komisji Europejskiej Jose Barroso uważają, że w związku z kryzysem finansowym należy patrzeć na kwestie finansów państwa bardziej "elastycznie". Nie do końca mają być teraz przestrzegane kryteria walutowe z Maastricht. Co to oznacza dla przeciętnego podatnika?

- Oznacza to wystawienie rachunku podatnikowi. W ramach rzekomej walki z kryzysem rządy zamierzają wspierać osoby odpowiedzialne za obecny bałagan. Zapewne w tym celu chcą emitować więcej długu publicznego, wpuszczać swoje obligacje na rynek, które potem drukiem pieniądza będzie wykupywał bank centralny.

Tak czy inaczej, trzema starymi jak świat sposobami dostępnymi dla rządów, czyli inflacją, długiem i podatkiem, władza chce obciążyć podatników, aby wspierać wybrane przez siebie firmy. To nie jest dobra droga.

Czy w związku z kryzysem finansowym lepiej by Polska była w strefie euro czy poza nią?

- Z obserwacji krajów unijnych, które mają euro bądź nie, wynika, że nie ma to specjalnego znaczenia, a dużo ważniejsze są inne czynniki.

Rozmawiał: Tomasz Cukiernik