Zwolnienie podmiotowe w VAT pozwala sprzedawać towary i świadczyć usługi bez zwiększania ceny o odpowiednią stawkę VAT (23proc., 8 proc., 5 proc.). Jednocześnie pozbawia prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w cenie nabywanych towarów i usług, które są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Jest korzystnym rozwiązaniem, gdyż pozwala przedsiębiorcy na sprzedawanie produktów (świadczenie usług) po niższej cenie (niezwiększonej o kwotę VAT), co sprawia, że jest bardziej konkurencyjny na rynku. Jednak gdy profil działalności wiąże się z dokonywaniem licznych zakupów atrakcyjność zwolnienia mocno spada, gdyż VAT-u od zakupów nie można odliczyć.

Zwolnienie podmiotowe zostało uregulowane w dwóch przepisach (art. 113 ust. 1 i ust. 9 ustawy o VAT). Chociaż jest to jedno i to samo zwolnienie(w obu przypadkach sprzedaż następuje bez VAT a zakup bez prawa do odliczenia), to jednak pewne różnice przy ustalaniu prawa do jego wykorzystania wynikają z tego, czy przedsiębiorca rozpoczyna działalność, czy ją kontynuuje. Ze zwolnienia mogą skorzystać przedsiębiorcy, których wartość sprzedaży opodatkowanej (nie wlicza się do niej kwoty VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku 150 000 złotych. Jest to więc konstrukcja przewidziana dla tych firm, które kontynuują swoją działalność gospodarczą. Nowi przedsiębiorcy, którzy chcą uzyskać status podatnika zwolnionego z VAT, muszą dokonać tego, co przy stawianiu pierwszych kroków w biznesie jest bardzo trudne - przewidzieć wartość sprzedaży. Skorzystają ze zwolnienia, gdy przewidywana wartość nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności, w danym roku kwoty 150 000 złotych, tzn. jeśli działalność jest rozpoczynana w połowie roku pilnujemy kwoty 75 000 złotych.

Uwaga! Przedsiębiorca, który rozpoczyna działalność gospodarczą i korzysta ze zwolnienia nie musi (ale może) składać zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R.

Ze zwolnienia można korzystać do momentu aż firma przekroczy limit sprzedaży w danym roku (ewentualnie sami z niego zrezygnujemy). Limitu tego trzeba więc pilnować. Służy do tego ewidencja sprzedaży. Prowadzi się ją za każdy dzień, a zapisów trzeba dokonać najpóźniej przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. Jest to bardzo ważny obowiązek podatników zwolnionych. W przypadku stwierdzenia, że podatnik nie prowadzi takiej ewidencji, albo prowadzi ją w sposób nierzetelny, a na podstawie dokumentacji nie jest możliwe ustalenie wartości sprzedaży, trzeba się liczyć, że fiskus oszacuje wartość sprzedaży opodatkowanej i ustali od niej kwotę podatku należnego. Co więcej, jeżeli nie można określić przedmiotu opodatkowania, kwotę podatku ustala się przy zastosowaniu stawki 23 proc.