Jakie nauki i przestrogi zostały nam po kryzysie, jak zmienił się rynek finansowy, czego nauczyły się banki ?

- Pytanie jest prowokacją, bo zakłada, że kryzys się skończył, wkroczyliśmy w fazę refleksji i nadziei na pomyślne jutro. Kryzys dalej w nas siedzi i wydaje się że, przynajmniej w pewnych obszarach, pogłębia się. Zmienia tylko formę, bo początkowo mieliśmy do czynienia z kryzysem w sektorze bankowym, potem wszedł on do strefy realnej, dokładnie odwrotnie niż w czasie Wielkiego Kryzysu. Teraz problemem jest stan finansów publicznych. Tempo wzrostu długu publicznego świadczy, że mamy do czynienia z niepokojącym zjawiskiem.
Najgorsze może jeszcze być przed nami?

- Widziałem analizę zrobioną przez kilku głównym ekonomistów z niemieckiego sektora bankowego, z której wynika, że nie wiadomo, kiedy niemiecka gospodarka, która zawsze była wzorem staranności i przestrzegania zasad, będzie w stanie wrócić do kryteriów z Maastricht, jeśli chodzi o wysokość długu publicznego w relacji do PKB. Klub Stu, czyli grupa krajów, których dług przekracza sto proc. PKB, rozrasta się w gigantycznym tempie. W najbliższych latach mogą do niego dołączyć Wielka Brytania i Francja. Zarówno w USA, jak i w Europie nie ma odpowiedzi na pytania o sposób rozwiązania tego problemu.

Nic nie wskazuje też, żebyśmy za chwilę mieli do czynienia z boomem gospodarczym, który mógłby obniżyć koszty finansowe obsługi długu. Wiele wskazuje za to na ożywienie gospodarcze bez tworzenia nowych miejsc pracy, więc koszty socjalne bezrobocia będą dalej wisieć na finansach publicznych.

Powinien powstać unijny lub europejski system ściślejszego nadzoru nad bankami?

- Na pewno jest problem ryzyka systemowego, które wyszło poza granice państw. Musimy się więc nauczyć współdziałać, ale dziś mamy za mało informacji, żeby decydować, jak się zabezpieczyć przed tym ryzykiem systemowym. Są różne koncepcje, np. znowelizowany podatek Tobina, który mógłby być funduszem gwarancyjnym, zabezpieczającym przed tym ryzykiem. Istotne jest z naszego punktu widzenia, że to powinno być realizowane na zasadzie - im więcej władzy, tym więcej odpowiedzialności. Nie powinno być tak, że zarządzanie centralizujemy, a odpowiedzialność pozostawiamy na szczeblu lokalnym.

Rozmawiali Wojciech Kuśpik i Jan Bazyl Lipszyc.

Pełny tekst rozmowy w kwietniowym numerze Nowego Przemysłu.